MỞ ĐẦU
Luật cờ Vua không
bao quát tất cả các tình huống có thể xảy ra trong quá trình ván cờ.
Nếu có một tình huống xảy ra, nhưng không được điều nào trong Luật
quy định rõ ràng, thì có thể nghiên cứu những tình huống tương tự
được đề cập trong Luật để tìm ra một giải pháp thoả đáng. Luật Cờ
Vua được xây dựng trên quan điểm cho rằng các trọng tài đều có đủ
trình độ cần thiết, khả năng xét đoán lành mạnh và tinh thần khách
quan tuyệt đối. Một luật lệ quá chi tiết sẽ tước mất quyền xét đoán
của trọng tài, làm hạn chế sự sáng tạo của trọng tài trong khi tìm
cách giải quyết vấn đề một cách hợp lý, công bằng và sát với thực
tế. FIDE mong rằng tất cả các kỳ thủ và các Liên đoàn thừa nhận quan
điểm này.
Mỗi Liên đoàn
thành viên được áp dụng những điều luật chi tiết hơn với những điều
kiện sau đây:
(a) Luật
riêng của từng Liên đoàn không được có điều nào trái với Luật chính
thức của FIDE.
(b) Luật riêng của Liên đoàn chỉ áp dụng trong phạm
vi địa bàn thuộc quyền quản lý Liên đoàn.
(c) Luật riêng của Liên đoàn không có giá trị cho
bất kỳ trận đấu nào của FIDE; giải vô địch thế giới, đấu để phong
cấp hoặc đấu để giành một danh hiệu hoặc đấu để tính hệ số (Râytinh).
LUẬT CHƠI
Điều
1. BẢN CHẤT VÀ MỤC ĐÍCH CỦA MỘT VÁN CỜ
1.1.
Ván cờ được tiến hành giữa hai đấu thủ bằng cách luân phiên nhau di
chuyển các quân cờ trên một chiếc bàn hình vuông gọi là “bàn cờ”.
Đấu thủ cầm quân trắng mở đầu ván cờ. Một đấu thủ được quyền “có lượt
đi”, khi đấu thủ kia đã thực hiện xong nước đi của mình.
1.2. Mục tiêu của mỗi đấu thủ là tấn công Vua của
đối phương sao cho đối phương không có nước đi đúng luật nào có thể
tránh Vua khỏi bị bắt ở nước đi tiếp theo. Đấu thủ đạt được điều đó
được gọi là đã “chiếu hết” Vua đối phương và thắng ván cờ. Đấu thủ
có Vua bị chiếu hết thua ván cờ.
1.3. Nếu xuất hiện thế cờ mà không một đấu thủ nào
có thể chiếu hết được thì ván cờ kết thúc hoà.
Điều
2. VỊ TRÍ BAN ĐẦU CỦA CÁC QUÂN TRÊN BÀN CỜ
2.1.
Bàn cờ gồm 64 ô vuông bằng nhau, xen kẽ các ô sáng màu (các ô trắng)
và các ô sẫm màu (các ô đen).
Bàn cờ được đặt giữa đấu thủ sao cho ô góc bên phải của đấu thủ có
màu trắng.
2.2. Khi bắt đầu ván cờ, một đấu thủ có 16 quân màu
sáng (các quân trắng), đấu thủ kia có 16 quân màu sẫm (các quân đen):
Các quân cờ đó
thường được ký hiệu bằng những biểu tượng như sau:
| Bên
trắng: |
|
| Một
Vua trắng |
 |
| Một
Hoàng Hậu trắng (gọi tắt là Hậu) |
| Hai
Xe trắng, |
| Hai
Tượng trắng, |
| Hai
Mã trắng, |
| Tám Tốt trắng, |
| Bên
đen: |
|
| Một
Vua đen, |
 |
| Một Hoàng
Hậu đen |
| Hai Xe đen,
|
| Hai
Tượng đen, |
| Hai
Mã đen, |
| Tám Tốt đen, |
Vị trí ban đầu
của các quân trên bàn cờ như sau:

Tám dãy ô theo chiều dọc bàn cờ được gọi là “các cột dọc”. Tám dãy
ô theo chiều ngang bàn cờ được gọi là “các hàng ngang”. Đường nối
các ô cùng màu đính vào nhau ở góc được gọi là “đường chéo”.
Điều
3: NƯỚC ĐI CỦA CÁC QUÂN
3.1.
Không được di chuyển một quân tới ô có quân cùng màu đang đứng. Nếu
một quân đi tới một ô cờ đang có quân của đối phương đứng thì quân
của đối phương bị bắt, được bỏ ra khỏi bàn cờ và tính là một phần
của nước đi đó. Một quân được cho là đang tấn công một quân của đối
phương n?u quân đó có thể thực hiện bước bắt quân tại ô cờ nêu trên
theo các điều 3.2 đến 3.8.
3.2. Quân Tượng có thể đi tới bất cứ ô cờ nào trên
cùng đường chéo mà nó đang đứng.

3.3. Quân Xe có thể đi tới bất cứ ô cờ nào trên cùng
cột dọc hoặc hàng ngang mà nó đang đứng.

3.4. Quân Hoàng Hậu (gọi tắt là Hậu) có thể đi tới
bất cứ ô cờ nào trên cùng cột dọc, hàng ngang hoặc đường chéo mà nó
đang đứng.

3.5. Khi thực hiện những nước đi này, Quân Tượng,
quân Xe hoặc quân Hậu không được nhảy qua đầu các quân đang đứng giữa
đường.
3.6. Quân Mã có thể đi từ ô nó đang đứng đến một
trong các ô gần nhất nhưng không nằm trên cùng hàng ngang, cột dọc
hay đường chéo với ô nó đang đứng. Mã có thể nhẩy qua ô có quân đứng.

3.7.
(a). Tốt
có thể tiến tới một ô cờ trống ngay phía trước nó, trên cùng cột dọc
hoặc:
(b). Ở nước đi đầu tiên của mình Tốt có thể đi như
điểm (a), hoặc chọn cách tiến hai ô cờ trên cùng cột dọc với điều
kiện cả hai ô cờ đó đều trống, hoặc:
(c). Tốt đi theo đường chéo tới một ô cờ ngay phía
trước nó trên cột dọc bên cạnh đang bị một quân của đối phương chiếm
giữ và bắt quân này

(d). Khi Tốt đối phương từ vị trí ban đầu tiến hai
ô vượt qua ô cờ đang bị Tốt bên có lượt đi kiểm soát, thì Tốt bên
có lượt đi có thể bắt Tốt đối phương vừa đi hai ô như khi Tốt đó thực
hiện nước đi một ô. Nước bắt này chỉ có thể thực hiện ngay sau nước
tiến Tốt hai ô và được gọi là “bắt Tốt qua đường”.

(e). Khi một Tốt tiến tới hàng ngang cuối cùng nó
phải được đổi thành Hậu, hoặc Xe, hoặc Tượng, hoặc Mã cùng màu, ngay
trong nước đi này. Sự lựa chọn để đổi quân của đấu thủ không phụ thuộc
vào các quân đã bị bắt trước đó. Sự đổi Tốt thành một quân khác được
gọi là “phong cấp” cho Tốt và quân mới có hiệu lực ngay.
(a). Quân Vua có thể đi bằng hai cách khác nhau:
(i). Quân Vua đi từ ô cờ nó đang đứng tới một ô bất
kỳ liền bên nếu ô cờ đó không bị quân nào của đối phương tấn công.

Các quân của đối phương được coi là đang tấn công một ô thậm chí cả
khi chúng không thể di chuyển.
(ii). “Nhập thành” đây là một nước đi của Vua và
một trong hai Xe cùng màu, trên cùng hàng ngang, đều tính chung là
một nước đi của Vua và được thực hiện như sau:
Vua di chuyển ngang hai ô từ vị trí ban đầu sang phía Xe tham gia
nhập thành, tiếp theo Xe nói trên di chuyển nhảy qua Vua tới ô cờ
quân Vua vừa đi qua.
(1).
Không được phép nhập thành:
[a]. Nếu Vua đã di chuyển rồi, hoặc
[b]. Nếu Xe phía nhập thành đã di chuyển rồi.
(2). Tạm thời chưa được nhâïp thành:
{a}. Nếu ô Vua đang đứng, ô Vua phải đi qua hoặc ô Vua định tới đang
bị một hay nhiều quân của đối phương tấn công.
[b]. Nếu giữa Vua và quân Xe định nhập thành có quân khác đang đứng.
[c]. Quân Vua được coi là “bị chiếu” nếu như nó bị một hay nhiều quân
của đối phương tấn công, thậm chí cả khi những quân này không thể
tự di chuyển. Việc
thông báo nước chiếu Vua là không bắt buộc.
3.9. Các quân không được phép di chuyển nếu nước
đi đó đặt Vua hoặc để Vua của mình ở thế bị chiếu.
Điều 4:
THỰC HIỆN NƯỚC ĐI
4.1.
Các nước đi phải được thực hiện chỉ bằng một tay.
4.2. Đấu thủ có lượt đi có thể sửa một hay nhiều
quân cho đúng ô của chúng, với điều kiện phải thông báo trước ý định
của mình (chẳng hạn bằng cách nói “tôi sửa quân”)
4.3. Ngoài trường hợp được quy định ở điều 4.2, nếu
đấu thủ có lượt đi cố ý chạm vào:
(a). Một hay nhiều quân của mình đấu thủ phải di chuyển quân bị chạm
đầu tiên nếu quân đó có thể di chuyển được.
(b). Một hay nhiều quân của đối phương, đối thủ phải bắt quân bị chạm
đầu tiên nếu quân đó có thể bắt được.
(c). Các quân khác màu, đấu thủ chạm quân phải bắt quân của đối phương
bằng quân của mình, hoặc nếu điều đó không đúng luật thì phải đi hoặc
bắt quân bị chạm đầu tiên nếu quân đó có thể đi được hoặc bắt được.
Nếu không thể xác định được quân nào bị chạm đầu tiên, thì quân của
đấu thủ đó bị coi là chạm trước quân của đối phương.
4.4. (a). Nếu một đấu thủ cố ý chạm vào Vua và Xe
của mình, thì phải nhập thành về phía Xe đó nếu nước nhập thành hợp
lệ.
(b). Nếu một đấu thủ cố ý chạm vào Xe trước và sau đó là Vua của mình,
đấu thủ đó không được phép nhập thành tại nước đi này và tình huống
sẽ được giải quyết theo điều 4.3a.
(c). Nếu một đấu thủ có ý định nhập thành mà chạm vào Vua, hoặc chạm
Vua và Xe cùng một lúc nhưng nhập thành về phía này không hợp lệ đấu
thủ phải thực hiện một nước đi khác đúng luật bằng quân Vua của mình
bao gồm cả nước nhập thành về phía khác. Nếu Vua cũng không có nước
đi hợp lệ, thì đấu thủ được phép thực hiện một nước đi khác hợp lệ.
4.5. Nếu không một quân nào trong số các quân đã
chạm có thể di chuyển được, hoặc bắt quân được, thì đấu thủ có thể
thực hiện một nước đi bất kỳ khác hợp lệ.
4.6. Đấu thủ mất quyền khiếu nại các vi phạm luật
này của đối phương nếu đã cố tình chạm tay vào quân cờ.
4.7. Khi một quân đã được buông tay đặt trên ô cờ
như một nước đi hợp lệ hoặc một phần của nước đi hợp lệ thì sau đó
quân cờ này không thể được di chuyển tới một ô cờ khác. Nước đi được
coi là hoàn thành khi tất cả các yêu cầu liên quan tới Điều 3 được
thoả mãn.
Điều
5: HOÀN THÀNH VÁN CỜ
5.1.
(a). Đấu thủ chiếu hết Vua đối phương bằng một nước đi hợp lệ – thắng
ván cờ. Ván cờ ngay lập tức kết thúc.
(b). Đấu thủ thắng ván cờ khi đối phương tuyên bố xin thua. Ván cờ
kết thúc ngay lúc đó.
5.2. (a). Ván cờ hoà khi đấu thủ có lượt đi không
có nước đi hợp lệ nào và Vua của đấu thủ đó không bị chiếu. Ván cờ
được gọi là kết thúc ở thế “hết nước đi”. Ván cờ ngay lập tức kết
thúc với điều kiện nước dẫn tới thế “hết nước đi” (Pát) là nước đi
hợp lệ.
(b). Ván cờ hoà khi xuất hiện thế cờ, trong đó không đấu thủ nào có
thể chiếu hết Vua của đối phương bằng các nước đi hợp lệ. Ván cờ được
gọi là kết thúc ở thế “không có khả năng đánh thắng”. Ván cờ ngay
lập tức kết thúc, với điều kiện nước dẫn tới thế cờ này là nước đi
hợp lệ.
(c). Ván cờ hoà theo sự thoả thuận của hai đấu thủ trong quá trình
ván đấu. Ván cờ kết thúc ngay lúc đó. (Xem điều 9.1).
(d). Ván cờ có thể hoà nếu một thế cờ giống hệt sẽ xuất hiện hoặc
đã xuất hiện ba lần trên bàn cờ. (Xem điều 9.2).
(e). Ván cờ có thể hoà nếu trong 50 nước đi cuối cùng liên tiếp nhau
các đấu thủ đã không thực hiện bất kỳ sự di chuyển Tốt nào và không
có nước bắt quân nào. (Xem điều 9.3).
LUẬT
THI ĐẤU
Điều 6: ĐỒNG HỒ CỜ
6.1.
“Đồng hồ” là đồng hồ có hai chỉ số thời gian được nối với nhau để
tại một thời điểm chỉ có giờ của một bên chạy. Thuật ngữ “đồng hồ”
dùng trong Luật Cờ Vua là một trong hai chỉ số thời gian.
“Rụng cờ” là sự hết thời gian cho phép đối với một đấu thủ.
6.2. (a). Khi sử dụng đồng hồ cờ, mỗi đấu thủ phải
thực hiện một số lượng tối thiểu hoặc tất cả các nước đi trong một
khoảng thời gian cho phép; khi sử dụng đồng hồ điện tử, ngoài thời
gian kiểm tra chung có thể bổ sung một số lượng thời gian nhất định
cho mỗi nước đi. Tất cả các điều trên cần phải được xác định trước.
(b). Thời gian còn lại chưa dùng hết của một đấu thủ ở một giai đoạn
được cộng thêm vào thời gian của đấu thủ đó ở giai đoạn tiếp theo,
trừ trường hợp qui định thời gian này cho từng nước đi. Khi cả hai
đấu thủ đều được nhận một lượng thời gian chính quy định cho suy nghĩ
và một lượng thời gian ấn định thêm cho mỗi nước đi thì thời gian
chính bắt đầu tính sau khi thời gian ấn định đã hết. Nếu đấu thủ bấm
dừng đồng hồ của mình trước khi hết thời gian ấn định thì thời gian
suy nghĩ chính sẽ vẫn được tính, không phụ thuộc vào tỷ lệ thời gian
ấn định đã sử dụng.
6.3. Mỗi chỉ số thời gian có một “lá cờ”. Ngay lập
tức sau khi rụng cờ, các yêu cầu ở điều 6.2(a) phải được kiểm tra.
6.4. Trước khi bắt đầu ván đấu, trọng tài sẽ quyết
định đồng hồ cờ được đặt ở vị trí nào.
6.5. Khi bắt đầu ván cờ, đồng hồ của đấu thủ cầm
quân trắng được cho chạy trước.
6.6. Nếu cả hai đấu thủ cùng vắng mặt từ đầu ván
đấu, đấu thủ cầm quân trắng sẽ bị mất toàn bộ thời gian cho đến khi
đấu thủ này có mặt (trừ khi điều lệ giải hoặc trọng tài có quy định
khác).
6.7. Đấu thủ sẽ bị thua ván cờ nếu đến thi đấu muộn
hơn m?t gi? đồng hồ sau khi bắt đầu cuộc đấu theo lịch (trừ khi điều
lệ giải hoặc trọng tài có quy định khác).
6.8. (a). Trong quá trình ván đấu, mỗi đấu thủ khi
đã thực hiện xong nước đi của mình trên bàn cờ cần phải bấm dừng đồng
hồ của mình và cho đồng hồ của đối phương chạy. Đấu thủ phải luôn
nhớ bấm đồng hồ. Nước đi của đấu thủ chưa được coi là hoàn thành khi
chưa thực hiện việc bấm đồng hồ, trừ khi nước đi được thực hiện kết
thúc ván cờ. (Xem các điều 5.1 và 5.2).
Thời gian giữa
khi thực hiện nước đi trên bàn cờ đến lúc bấm đồng hồ được xem như
là một phần của thời gian cho phép đối với đấu thủ.
(b). Đấu thủ phải bấm đồng hồ bằng chính tay di chuyển quân. Nghiêm
cấm để sẵn ngón tay ở nút bấm hoặc “trực sẵn” phía trên nút bấm.
(c). Các đấu thủ phải sử dụng đồng hồ một cách nghiêm túc. Nghiêm
cấm đập mạnh đồng hồ hoặc gõ nó từ phía trên. Việc điều khiển đồng
hồ sai quy định sẽ bị phạt theo điều 13.4.
(d). Nếu một đấu thủ không thể sử dụng đồng hồ, một trọng tài có thể
được cử giúp đấu thủ làm việc này. Trọng tài sẽ điều khiển đồng hồ
một cách vô tư.
6.9. Lá cờ được công nhận là đã rụng khi trọng tài
ghi nhận thực trạng đó hoặc một trong hai đấu thủ tuyên bố điều đó
và gọi trọng tài xác nhận.
6.10. Đấu thủ sẽ bị thua ván cờ nếu không thực hiện
đủ số lượng cước đi được quy định trước trong thời gian cho phép,
trừ khi áp dụng các điều 5.1 hoặc một trong các điều 5.2(a), (b),
(c). Mặc dù vậy, ván cờ sẽ hoà nếu xẩy ra thế cờ mà đối phương không
thể chiếu hết bằng hàng loạt bất kỳ các nước đi nào hợp lệ.
6.11. Các chỉ số trên đồng hồ được coi là quyết định
trong trường hợp đồng hồ không có hư hỏng rõ ràng nào. Đồng hồ hư
hỏng cần phải được thay thế. Khi xác định thời gian đặt trên đồng
hồ mới thay thế, trọng tài cần phải có quyết định hợp lý nhất.
6.12. Nếu cả hai lá cờ cùng đã tụng và không thể
xác định được lá cờ nào rụng trước, ván đấu sẽ tiếp tục.
6.13. (a). Nếu như ván đấu cần phải tạm dừng, trọng
tài phải dừng cả hai đồng hồ.
(b). Đấu thủ có thể dừng đồng hồ trong trường hợp đề nghị trọng tài
can thiệp, chẳng hạn trong trường thiếu quân yêu cầu trong nước đi
phong cấp.
(c). Trọng tài là người quyết định, khi nào thì ván đấu được tiếp
tục lại.
(d). Nếu một đấu thủ dừng đồng hồ để đề nghị trọng tài can thiệp,
trọng tài sẽ xác định xem đấu thủ có lý do chính đáng để làm việc
đó hay không. Nếu rõ ràng rằng đấu thủ không có lý do chính đáng khi
dừng đồng hồ, đấu thủ sẽ bị phạt theo điều 13.4.
6.14. Nếu như xảy ra một sự vi phạm luật nào đó và
cần phải khôi phục lại đúng thế cờ trước khi vi phạm, trọng tài cần
phải quyết định hợp lý khi xác định thời gian cần phải thiết lập trên
đồng hồ. Nếu cần thiết trọng tài sẽ chỉnh lại thời gian đã sử dụng
trên đồng hồ.
6.15. Các màn ảnh, màn hình vi tính hoặc các bàn
cờ minh hoạ thế cờ hiện hành trên bàn cờ, các nước đi và số lượng
các nước đi đã được thực hiện cũng như các đồng hồ đặt cho khán giả
xem. Đấu thủ không được dựa vào những thiết bị này để khiếu nại.
Điều 7:
CÁC THẾ CỜ KHÔNG HỢP LỆ
7.1.
(a). Nếu trong quá trình ván đấu phát hiện rằng vị trí ban đầu của
các quân cờ đặt sai từ đầu ván thì ván cờ phải được huỷ bỏ và chơi
ván mới.
(b). Nếu trong quá trình ván đấu phát hiện rằng bàn cờ đã được đặt
trái với điều 2.1, ván đấu tiếp tục nhưng thế cờ đã đạt tới phải được
chuyển sang một bàn cờ được đặt đúng.
7.2. Nếu một ván đấu đã được bắt đầu với màu quân
bị đảo nhược, ván đấu sẽ tiếp tục, trừ khi trọng tài có quyết định
khác.
7.3. Nếu một đấu thủ làm xê dịch vị trí một hay nhiều
quân, thì phải thực hiện việc sửa lại thế cờ cho đúng bằng thời gian
của mình. Nếu cần thiết hoặc đấu thủ đã làm sai lệch quân hoặc đối
phương của anh ta sẽ dừng đồng hồ và gọi trọng tài can thiệp. Trong
tài có thể phạt đấu thủ đã làm sao lệch quân.
7.4. (a). Nếu trong quá trình ván đấu phát hiện ra
một nước đi không hợp lệ đã được thực hiện, thế cờ phải được khôi
phục lại như thế trước khi xảy ra vi phạm. Nếu như thế cờ ngay trước
khi vi phạm luật không thể khôi phục được, ván cờ sẽ tiếp tục từ thế
cờ sau cùng có thể khôi phục lại. Đồng h? cờ phải được chỉnh lại theo
điều 4.3 áp dụng cho nước đi thay thế nước đi không hợp lệ. Sau đó
ván cờ lại tiếp tục.
(b). Sau khi xử lý theo điều 7.4(a). đối với hai nước đi không hợp
lệ đầu tiên của đấu thủ, trọng tài sẽ cho đối phương của đấu thủ đó
thêm hai phút trong mỗi trường hợp, đối với nướic đi không hợp lệ
lấm thứ ba của đấu thủ, trọng tài sẽ tuyên bố đấu thủ đó thua ván
cờ.
7.5. Nếu trong quá trình ván đấu phát hiện ra các
quân đã được đặt không đúng ô của mình, thế cờ phải được khôi phục
lại như trước khi xảy ra vi phạm, Nếu như thế cờ ngay trước khi vi
phạm không thể xác định được, ván cờ sẽ tiếp tục từ thế cờ sau cùng
có thể xác định được. Đồng hồ cờ phải được chỉnh lại theo điều 6.14.
Sau đó ván cờ lại tiếp tục.
Điều 8:
GHI CHÉP CÁC NƯỚC ĐI
8.1.
Trong quá trình ván đấu, mỗi đấu thủ phải ghi chép từng nước đi của
mình và của đối phương một cách chính xác và rõ ràng bằng cách ghi
theo hệ thống ký hiệu đại số (phụ lục E) trên biên bản dùng cho thi
đấu. Đấu thủ có thể đi nước đáp lại nước đi của đối phương trước khi
ghi chép nó. Nhưng đấu thủ phải ghi cháp nước đi của mình trước khi
thực hiện nước đi sau. Cả hai đấu thủ phải ghi nhận đề nghị hoà trong
biên bản thi đấu (Phụ lục E12).
Nếu một đấu thủ không thể tự ghi chép biên bản thì vào đầu ván đấu,
một phần thời gian suy nghĩ của đấu thủ sẽ bị trừ theo quyết định
của trọng tài. Nếu một đấu thủ không thể sử dụng đồng hồ, một trọng
tài có thể được cử giúp đấu thủ làm công việc này. Đồng hồ sẽ được
trọng tài điều chỉnh một cách công bằng.
8.2. Biên bản thi đấu phải để trọng tài quan sát
trong suốt quá trình ván đấu.
8.3. Biên bản thi đấu là tài sản riêng của Ban tổ
chức giải.
8.4. Nếu một đấu thủ còn ít hơn năm phút trên đồng
hồ của mình và không có thời gian bổ sung (30 giây hoặc hơn) cho mỗi
nước đi thì đấu thủ đó không bắt buộc phải tuân thủ điều 8.1. Nhưng
ngay sau khi một lá cờ đã rụng đấu thủ phải khôi phục lại đầy đủ việc
ghi chép của mình trước khi thực hiện nước đi tiếp theo.
8.5. (a). Nếu cả hai đấu thủ đều không phải ghi nước
đi theo điều 8.4 thì trọng tài hoặc một trợ lý của trọng tài cần phải
cố gắng có mặt để tiến hành ghi chép. Trong trường hợp này, ngay lập
tức sau khi lá cờ rụng, trọng tài phải dừng cả hai đồng hồ. Sau đó,
cả hai đấu thủ phải sử dụng ghi chép của trọng tài hoặc biên bản của
đối phương để hoàn thành biên bản của mình.
(b). Nếu chỉ có một đấu thủ không phải ghi biên bản theo điều 8.4,
thì đấu thủ này phải hoàn thành biên bản của mình một cách sớm nhất
ngay sau khi một trong hai lá cờ rụng trước khi di chuyển quân trên
bàn cờ. Nếu là lược đi của mình thì đấu thủ này có thể sử dụng biên
bản của đối phương. Nhưng phải trả lại cho đối phương trước khi thực
hiện nước đi.
(c). Nếu như không thể hoàn thành việc ghi chép biên bản một cách
đầy đủ, các đấu thủ phải khôi phục lại ván cờ trên một bàn cờ thứ
hai dưới sự giám sát của trọng tài hoặc trợ lý trọng tài. Trước tiên,
đấu thủ phải ghi lại thế cờ hiện tại, thời gian đã sử dụng và số lượng
các nước đi đã thực hiện (nếu điều này có thể) trướckhi thực hiện
việc khôi phục lại ván cờ.
8.6. Nếu như không thể khôi phục được biên bản tới
thế cờ xuất hiện và bởi vậy không thể khẳng định được rằng đấu thủ
đã vượt quá thời gian cho phép hay không thì ván đấu được tiếp tục
và nước đi thứ nhất của đợt kiểm tra thời gian tiếp theo, trừ khi
xác định rõ ràng rằng nhiều nước đi hơn đã được thực hiện.
Điều 9:
VÁN CỜ HOÀ
9.1.
(a). Một đấu thủ muốn đề nghị hoà thì phải đề nghị sau khi thực hiện
nước đi trên bàn cờ nhưng trước khi bấm đồng hồ. Một đề nghị hoà tại
bất cứ thời điểm nào khác của cuộc đấu vẫn có giá trị nhưng phạm vào
điều 12.5. Không được ràng buộc đề nghị hoà với các điều kiện khác.
Trong cả hai trường hợp đề nghị hoà không được phép rút lại và nó
có giá trị cho đến khi đối phương chấp nhận, hoặc từ chối bằng lời,
hoặc bằng cách chạm vào quân với dự định thực hiện nước đi hoặc đi
quân hoặc ván đấu kết thúc bằng một cách khác.
(b). Đề nghị hoà phải được cả hai đấu thủ ghi nhận trong biên bản
của mình bằng dấu “=” (Xem phụ lục E).
(c). Yêu cầu hoà theo các điều9.2 – 9.3 hoặc 10.2 được xem như một
đề nghị hoà.
9.2. Ván cờ được xử hoà theo đề nghị của đấu thủ
có lượt đi nếu như xuất hiện một thế cờ lặp lại ba lần (không nhất
thiết phải có sự lặp lại liên tiếp):
(a). Thế cờ sắp xuất hiện 3 lần. Ðầu tiên đấu thủ ghi nước đi dẫn
đến thế lặp lại 3 lần của mình vào biên bản và thông báo cho trọng
tài biết ý định thực hiện nước đi đó của mình hoặc,
(b). Thế cờ đã xuất hiện 3 lần và đấu thủ đề nghị hoà có lượt đi.
Các thế cờ ở mục (a) và (b) được coi là lặp lại nếu chính đấu thủ
đề nghị hoà có lượt đi, các quân cùng tên, cùng màu ở đúng vị trí
cũ và khả năng di chuyển của tất cả các quân của hai đấu thủ không
thay đổi.
9.3. Ván cờ hoà căn cứ vào đề nghị của đấu thủ có
lượt đi, nếu (a) đấu thủ ghi các nước đi vào biên bản của mình và
thông báo cho trọng tài biết dự định sẽ thực hiện nước đi dẫn đến
kết quả là trong 50 nước đi cuối cùng do hai đấu thủ thực hiện không
có sự di chuyển của bất cứ Tốt nào và không có sự bắt bất cứ quân
nào, hoặc,
(b). Trong 50 nước đi cuối cùng liên tiếp nhau đã được hai đấu thủ
thực hiện không xẩy ra sự di chuyển của bất cứ Tốt nào và không có
sự bắt bất cứ quân nào.
9.4. Nếu đấu thủ thực hiện nước đi mà không đề nghị
hoà thì sẽ mất quyền đề nghị hoà theo điều 9.2 hoặc 9.3 ở nước đi
đó.
9.5. Nếu một đấu thủ đêf nghị hoà theo điều 9.2 hoặc
9.3 thì phải ngay lập tức dừng cả hai đồng hồ. Ðấu thủ không được
phép rút lại đề nghị của mình.
(a). Nếu như đề nghị không đúng, trọng tài sẽ thêm ba phút vào thời
gian còn lại của đối phương. Nếu đấu thủ đề nghị hoà còn hơn hai phút
trên đồng hồ của mình, trọng tài sẽ trừ một nửa số thời gian còn lại
của người đề nghị tối đa là trừ ba phút. Nếu người đề nghị hoà còn
hơn một phút nhưng ít hơn hai phút, thời gian còn lại của anh ta sẽ
là một phút. Nếu người đề nghị còn ít hơn một phút, trọng tài sẽ không
hiệu chỉnh đồng hồ của anh ta.
Sau đó ván cờ tiếp tục và nước đi đã đề xuất phải được thực hiện.
9.6. Ván cờ hoà khi thế cờ đạt tới không thể chiếu
hết bằng hàng loạt nước đi hợp lệ có thể kể cả những nước đi yếu nhất
của đối phương. Ván cờ ngay lập tức kết thúc.
Ðiều 10:
ÐẤU NHANH Ở CUỐI VÁN
10.1.
"Ðấu nhanh ở cuối ván" là giai đoạn cuối cùng của một ván
cờ, khi mà tất cả các nước đi còn lại phải được thực hiện trong một
khoảng thời gian có hạn.
10.2. Nếu như một đấu thủ có lượt đi còn ít hơn hai
phút trên đồng hồ của mình, thì có thể đề nghị hoà trước khi lá cờ
rụng. Ðấu thủ đó phải dừng đồng hồ và mời trọng tài tới:
(a). Nếu như trọng tài công nhận rằng, đối phương không cố gắng đánh
thắng bắng các cách thông thường (mà chỉ đánh câu giờ), hoặc, không
thể thắng ván cờ bằng các cách thông thường thì trọng tài tuyên bố
ván cờ hoà.
Trong trường hợp ngược lại, trọng tài sẽ tạm hoãn chưa đưa ra kết
luận của mình hoặc bác bỏ đề nghị hoà.
(b). Nếu trọng tài tạm hoãn chưa đưa ra kết luận của mình, đối phương
có thể được cộng thêm hai phút vào thời gian suy nghĩ và ván cờ sẽ
tiếp diễn trước sự chứng kiến của trọng tài. Trọng tài tuyên bố kết
quả cuối cùng sau khi lá cờ rụng.
(c). Nếu trọng tài bác bỏ đề nghị hoà, đối phương sẽ được thưởng thêm
hai phút vào thời gian suy nghĩ.
(d). Trọng tài sẽ đưa ra kết luận dựa trên các điều 10a, b, c.
10.3. Nếu cả hai lá cờ cùng đã rụng và không thể
xác định được lá cờ nào rụng trước, ván cờ hoà.
Ðiều 11:TÍNH
ÐIỂM
Trừ cách tính
điểm khác đã được thông báo trước, đấu thủ thắng ván cờ hoặc thắng
do đối phương bị kỷ luật được một điểm (1), đất thủ thua ván cờ hoặc
thua do bị kỷ luật được không điểm (0) và đấu thủ hoà ván cờ được
nửa điểm (1/2).
Ðiều 12:
TƯ CÁCH ÐẤU THỦ
12.1.
Các đấu thủ không được có hành vi làm ảnh hưởng xấu tới ván đấu.
12.2. Trong thi đấu cấm các đấu thủ sử dụng các tài
liệu viết tay, các nguồn thông tin, lời khuyên hoặc phân tích trên
một bàn cờ khác. Tờ biên bản thi đấu chỉ được sử dụng để ghi chép
các nước đi, thời gian trên đồng hồ, đề nghị hoà và các vấn đề liên
quan tới khiếu nại.
12.3. Các đấu thủ đã chơi xong ván cờ của mình sẽ
được xem như là khán giả.
12.4. Các đấu thủ không được phép rời khỏi khu vực
thi đấu khi chưa được sự đồng ý của trọng tài. Khu vực thi đấu bao
gồm: phòng thi đấu, các phòng giải lao, khu vực tiếp năng lượng, khu
vực dàng cho hút thuốc và các khu vực khác được trọng tài công nhận.
Riêng đấu thủ có lượt đi không được phép rời khỏi phòng thi đấu khi
chưa được sự đồng ý của trọng tài.
12.5. Nghiêm cấm các biểu hiện gây mất tập trung,
hoặc mất bình tĩnh cho đối phương dưới bất cứ hình thức nào, kể cả
việc đề nghị hoà không có lý do chính đáng.
12.6. Sự vi phạm các điểm trong các điều từ 12.1
đến 12.5 đều có thể dẫn tới bị phạt theo điều 13.4.
12.7. Ðấu thủ không tuân thủ Luật Cờ Vua sẽ bị xử
thua ván cờ. Trọng tài sẽ quyết định điểm của đối phương.
12.8. Nếu cả hai đấu thủ đều phạm vào Ðiều 12.7,
cả hai đấu thủ đều bị xử thua.
Ðiều 13: CHỨC NĂNG NHIỆM VỤ CỦA TRỌNG TÀI (XEM PHẦN MỞ ÐẦU)
13.1. Trọng tài cần phải theo dõi việc tuân thủ chặt
chẽ Luật Vờ Vua.
13.2. Trọng tài phải hành động để cuộc thi đấu tiến
hành thuận lợi nhất. Trọng tài phải bảo đảm duy trì điều kiện thi
đấu tốt để các vận động viên không mất tập trung. Trọng tài phải giám
sát tiến trình của cuộc đấu.
13.3. Trọng tài phải quan sát các ván đấu, đặc biệt
khi các đấu thủ còn ít thời gian, và đưa ra các quyết định hoặc ấn
định các mức phạt cho các đấu thủ khi cần.
13.4. Trọng tài có thể áp dụng một hoặc nhiều hình
phạt trong các hình phạt sau:
(a). Nhắc nhở
(b). Tăng thêm thời gian còn lại cho đối phương hoặc
(c). Trừ bớt thời gian còn lại của đấu thủ vi phạm luật.
(d). Tuyên bố ván cờ bị thua
(e). Trừ điểm ghi được trong ván đấu của bên vi phạm
(f) . Tăng điểm ghi được trong ván đấu tới mức tối đa cho đối phương
của đấu thủ vi phạm
(g). Truất quyền thi đấu.
13.5. Trọng tài có quyền tăng thêm thời gian suy
nghĩ cho một hoặc cả hai đấu thủ trong trường hợp có sự vi phạm làm
ảnh hưởng tới ván đấu từ bên ngoài.
13.6. Trọng tài không được can thiệp vào ván đấu
trừ các trường hợp Luật cờ cho phép. Trọng tài không được thông báo
số lượng nước đi đã được thực hiện, trừ trường hợp áp dụng điều 8.5,
khi ít nhất có một đấu thủ đã sử dụng hết thời gian của mình. Trọng
tài phải kìm chế không được thông báo cho đấu thủ biết rằng đối phương
đã hoàn thành nước đi.
13.7. Các khán giả và đấu thủ không được bàn luận
hoặc can thiệp vào ván đấu. Nếu cần, trọng tài có thể buộc những người
vi phạm rời khỏi phòng thi đấu.
Ðiều 14:
FIDE
Các Liên đoàn
thành viên có thể đề nghị FIDE đưa ra lời giải thích chính thức về
các vấn đề liên quan tới Luật Cờ Vua.
~