Lasker
có dáng người tầm thước, khỏe mạnh, nhanh nhẹn, thưởng có nụ cưới
châm biếm trên môi. Trong con người ông kết hợp được một cách hài
hoa đặc tính của một nhà khoa học thông minh, lanh lợi với phong cách
tươi mát của một nghệ sĩ. Tính cách của ông hấp dẫn mọi người. Đã
có nhiều sách viết về ông, song lại không phải viết về những công
thức toán học hay tâm lý học mà là viết về sự nghiệp thứ hai của ông
chói lọi hơn nhiều – Cờ Vua , sự nghiệp của cả một đời, mà nổi bật
nhất là trong 27 năm liền giữ chức vô địch thế giới, điều mà các nhà
vô địch từ cổ chí kim chưa ai làm nổi.
Năm 1894, trận đấu tranh chức vô địch thế giới đầu tiên, Steinitz
đã 56 tuổi . Với một phong cách đánh dứt khoát và sắc bén ở tuổi đang
sung sức, Lasker đã hạ Steinitz với tỉ số 10-5 đoạt dễ dàng vòng hoa
chiến thắng và trở thành nhà vô địch thứ hai thế giới của cờ Vua.
Với một tài nghệ phi thường cùng với một sức khỏa dẻo dai, những năm
sau đó, cứ mỗi năm lại một lần ông lại đem danh hiệu của mình ra,
thách đố với đấu thủ cờ nào kiệt xuất nhất và liên tục giành thắng
lợi như chẻ tre.
Lasker có những quan niệm độc đáo về cờ. Có lần người ta hỏi Rubeinstein
(một danh thủ lẫy lừng cùng thời với Lasker): “ Hôm nay ông chơi với
ai?” ông trả lời : “Hôm nay tôi chơi quân Trắng chống quân Đen, còn
chuyện chơi với ai chả có ý nghĩa gì hết!” . Ngược lại Lasker có một
quan điểm khác: “Trong ván cờ, không phải các quân cờ chống chọi nhau,
mà là những người đấu trí với nhau” . Trước mỗi trận đấu ông tìm hiểu
kỹ càng đối thủ của mình. Ông tâm sự : “Ván cờ là một cuộc đấu có
sự tham gia của nhiều yếu tố khác nhau nhất. Bởi vậy hiểu biết những
mặt mạnh , mặt yếu của đối thủ là hết sức quan trọng… Biết bao điều
bổ ích bạn có thể rút ra được khi họ nghiên cứu đối thủ và các ván
cờ của họ”.
Lasker không ưa cách học vẹt các thế biến khai cuộc . Ông nói: “Biêt
cách chơi cờ không phải là công việc của trí nhớ đơn giản. Việc ghi
nhớ các thế biến không phải là trọng yếu nhất. Trí nhớ là thứ vũ khí
quý báu, không nên phung phí cho những điều vụn vặt. Phải nắm vững
phương pháp chơi”.
Các ván cờ của Lasker thiên biến vạn hóa, không theo một quy luật
cứng nhắc nào. Ông đã viết nhiều sách bàn về giai đoạn cờ tàn. Ông
đã để lại cho các bạn chơi cờ những lời khuyên chân thành : “Tôi muốn
đào tạo các học trò biết cách phê phán các tài liệu. Trong môn cờ,
tôi không muốn tặng cho họ các khái niệm trừu tượng hay những luận
điểm chung mà là những kiến thức thật sự sinh động. Họ hãy thử thách
mình bằng những trậu đấu” .
Tên tuổi Lasker thật sự chói ng ời. Nó gắn liền với cờ Vua trong
hàng loạt tên gọi và các phương án khai cuộc, thậm chí cả đòn chiến
thuật. Lasker là một tấm gương sáng cho biết bao kỳ thủ trẻ noi theo
trên đường đi đến sự nghiệp vinh quang của họ .